lunes, 16 de enero de 2017

Lectura de tesis de Pedro Varela


O titulado do Máster DEIN no curso 2010-2011, Pedro Varela Vázquez, defendeu o pasado día 20 de decembro a súa tese de doutoramento titulada “Políticas de promoción de sectores eólicos periféricos. Estudo do sector eólico galego e os seus efectos económicos”, realizada baixo a dirección da profesora Carmela Sánchez.

A tese, que conta coa Mención Internacional, obtivo a cualificación de sobresaliente cum laude, outorgada por un tribunal formado por Xavier Vence, da USC; Anxo Calvo da Universidade da Coruña e Isabel Bodas, da Universidade de Grenoble.
Máis información no Xornal da USC.

jueves, 12 de enero de 2017

CAPITAL RIESGO Y EMPRESAS DE BASE TECNOLOGICA GALLEGAS


Uno de los grandes problemas que nos encontramos para “emprender”, término tan de moda hoy en día, es la dificultad que se tiene para poder acceder a la financiación de la actividad innovadora.  La situación actual en este sentido se puede definir cuanto menos de complicada.

Una de las principales conclusiones del estudio sobre “Capital riesgo y otras fuentes alternativas de financiación de las empresas”, del Foro Económico de Galicia, indica que Galicia es la sexta comunidad española (por detrás de País Vasco, Navarra, Madrid, Cataluña y Aragón) que tiene empleo de calidad en EBTs. Ante estos datos se observa con nitidez que nuestra comunidad autónoma se sitúa por debajo de la media española.
 
Al hilo de este estudio, las cinco comunidades punteras citadas duplican, con un 10%, a Galicia en porcentaje de empleo de calidad en EBTs, mientras que la media española se sitúa en un 6,6%. En el trabajo se refleja que la estructura del sector de capital riesgo gallego muestra cierto desarrollo del sector público y apenas  actividad en el ámbito privado. En el periodo 2007-2014, las empresas gallegas se situaron en quinta posición en acceso al capital riesgo. La actividad en inversión del sector empresarias fue  "muy baja o casi inexistente" en proyectos emprendedores y hubo una "fuerte reducción" de la inversión pública del CDTI y Enisa para empresas innovadoras. En total, Galicia tiene 185 empresas participadas por capital riesgo, con una inversión de 797 millones de euros y 18.690 empleos generados. El ejercicio de 2014 fue el peor año de la década con 15,1 millones de euros invertidos por capital riesgo en Galicia, un 0,5% del total en España, y también en cuanto a la financiación del emprendimiento por parte de los organismos públicos tales como el CDTI y Enisa, los cuales redujeron su participación en aproximadamente la tercera parte.

A la luz de estos datos, el Foro Económico de Galicia propone una serie de medidas: en primer lugar, incrementar el gasto en I+D para converger a medio plazo con la media española y favorecer la actividad desarrollada por los institutos y centros de investigación, universidades y empresas. En segundo lugar, seleccionar los ámbitos estratégicos de inversión (nuevas energías, sector aeronáutico, biotecnología y salud), en tercer lugar, incrementar los recursos dedicados a capital riesgo (un tercio más de los existentes actualmente) y, por último, aumentar la capacidad financiera de Xesgalicia , Unirisco o Vigo Activo.

Sería recomendable que existiera una "mayor implicación" de las sociedades dependientes de entidades financieras que operan en Galicia (Caixabank-La Caixa, Santander o BBVA) mediante la coparticipación en proyectos con agentes locales.

Por último, se plantea crear un fondo de capital riesgo al amparo del ICO para financiar la expansión de empresas gallegas que tengan potencial de crecimiento, configurar redes gallegas transfronterizas de "business angels" y poner en marcha redes de 'crowdfunding' de préstamo y capital apoyadas en las instituciones financieras.

Considero conveniente hacer una breve reseña de las consideradas cinco grandes EBTs gallegas:

·       Televes : pionera a nivel estatal en la incorporación de la tecnología para la señal de televisión, receptores y parabólicas. Tiene más de 50 años de antigüedad, y en la actualidad factura más de 190 millones de Euros. Implicada en  estándares de Televisión Digital y parabólicas.

·       Coremain: fundada en 1991. Líder en consultoría de tecnologías de la información, desarrollo de software y mantenimiento de grandes sistemas de comunicación. Tiene una plantilla de aproximadamente 400 personas. Entre sus principales clientes podemos encontrar a  las administraciones públicas y empresas como Citroën o Inditex.

·       Zara online . Aunque no puede ser considerada una empresa tecnológica, ha realizado una gran aportación al e-commerce (comercio electrónico o digital) en España. En el año 2010 fue un hito en el mundo de la moda y cambió la percepción de compra online en España. Actualmente Zara online vende en 27 países y su página web supone más del 5% de su facturación total.

·       Elogia: empresa viguesa fundada en 1999. Agencia de Marketing online focalizada  en el e-commerce. Es una de las más reconocidas a nivel de  España y tiene sedes en Vigo, Madrid, Barcelona y México. Entre sus clientes se encuentran Privalia, Groupalia, Banco Mediolanum y AVIS.

·       Denodonació en A Coruña y hoy día tiene su base en Silicon Valley. Es una de las pocas empresas que ofrecen servicios de virtualización de datos. Especializada en la extracción de información a través del Big Data, con aplicaciones tan curiosas como ofrecer primas de riesgo para granjeros basadas en predicciones meteorológicas.

Mª del Carmen Marqués Fraguela
Alumna Master DEIN 2016-2017

sábado, 7 de enero de 2017

Design Thinking e Innovación


¿Está xa todo inventado? ¿É posible aprender a ter ideas? Para responder a esta pregunta intenta resolver este exercicio: une os 9 puntos con 4 líneas rectas e sen levantar o boli.

Non és capaz? É imposible? Pista: tes que pensar máis aló dos limites da túa mente.
 
Ainda nada, pois sigue pensando e o final do post unha solución e unha explicación. Por certo todas as posibles solucións que se che ocurriron son ideas que de repente apareceron na túa mente, e polo tanto demostrase que con ferramentas e algo de entrenamento podese chegar a aprender a ter ideas. Esta é a primisa fundamental do Design Thinking.

Pero qué é o Design Thinking? É unha metodoloxía para xerar ideas innovadoras que centra a súa eficacia en entender e dar solucións as necesidades reais dos/as usuarios/as cunha metodoloxía aberta e que ten no fomento da creatividade a súa mellor arma. Proven da forma en que traballan as persoas encargadas do diseño de producto. De ahí o seu nome, que podería traducirsepor "pensamento de deseño", aínda que se adoita utilizar o nome en inglés.   

 
 

Esta nova forma de pensar ten un valor incrible. Trátase dunha ferramenta que no mundo da innovación se tendría que implementar de maneira maís activa, para facer fronte ós desafíos que se presentan neste futuro tan competitivo e duro.
Se tendes ganas de profundizar animovos a que busquedes maís info na rede. E por certo aqui vai a solución do exercicio e unha expliación.
 
 

Ós que digan que fixen trampa, unha aclaración: as instruccións non din nada de que as líñas non podan ir mais aló do plano, pero a disposición dos puntos formando un cadrado indúcenos a “pechar” mentalmente o espacio dispoñible, cando en realidade é cousa da nosa interpretación. E isto adoita estar motivado polo proceso de socialización onde nos decían cousas como: colorea dentro das liñas, non te saias por fora, respeta os márxenes ó escribir”, e un longo etcétera, de tal maneira que levamos tan interiorizados os límites que os transpoñemos en todas las partes, incluso onde nin siquera existen. Abandona esta forma de pensar e proba a romper os limites!
E si a pesar disto non me crees anímoche a ver este video.
Manuel Crujeiras Besada
Alumno Master Dein 2016-2017
 



martes, 3 de enero de 2017

Tecnología en el deporte: cuando el esfuerzo no es suficiente


“La excelencia es el resultado gradual de luchar siempre por ser el mejor”. Pat Riley
La práctica de actividades deportivas ha cambiado drásticamente desde las últimas décadas debido, principalmente, a la importancia del deporte como herramienta saludable para la vida humana. Sin duda alguna mostramos una mayor preocupación por la condición física personal, lo que nos ha llevado a imitar a aquellos deportistas de referencia y que consiguen proclamarse como los mejores del mundo en su especialidad.

Todos, o la gran mayoría, somos conscientes que no correremos tan rápido como Usaint Bolt, ni nadaremos como Mireia Belmonte, ni tampoco golpearemos tan fuerte una pelota de tenis como Rafa Nadal, pero eso tampoco es una preocupación si, por lo menos, podemos intentarlo o adaptarlo a nuestras capacidades.

Sí, lejos ha quedado salir a correr, o en general hacer deporte, con una “indumentaria doméstica”-de camiseta y pantalón corto- que pueda reflejar una reducida preocupación por conseguir nuevos y pretenciosos objetivos deportivos. En nuestros días, practicar deporte conlleva una visita previa, y obligatoria, al mercado tecnológico con el objetivo de aprovechar al máximo nuestro potencial rendimiento. Si de forma más detallada nos fijamos en la equipación media que pueda llevar un deportista primerizo o amateur, nos daremos cuenta de que lleva más tecnología que cualquier ordenador portátil.

Empezando de arriba a abajo, podemos identificar la gorra y la camiseta que nos cubra de la radicación solar pero que al mismo tiempo presente tejidos específicos para que sea ligera y transpirable. A su vez resulta indispensable llevar un dispositivo que nos cuente los pasos, calorías, pulsaciones, cambios de ritmo, distancia e inclinación recorrida, cálculos de rutas y que reproduzca la canción del momento. También es importante diferenciar que tipo de deporte se practica y por lo tanto la necesidad de material deportivo específico.

Aquí es donde somos conscientes de la introducción del GPS y de fibras textiles complejas como elementos básicos para la realización de deporte y que, a su vez, nos permiten mejorar y monitorizar nuestra actividad deportiva.

El impacto económico de la industria textil y la equipación deportiva, en concreto en el running, asciende a 300 millones de euros en España, todo esto sin contar la organización de grandes carreras y el apoyo de las marcas patrocinadoras.

Pero esto solo es un pequeño ejemplo de la evolución tecnológica desarrollada en el campo deportivo si lo comparamos con las innovaciones más potentes del propio mercado. Con esto hago referencia a la aplicación de nanotecnología en deportes como el tenis, golf o natación, y también a la existencia de máquinas que ayudan a mejorar la recuperación y el rendimiento muscular, como es el caso de la cámara hiperbárica, la maquina antigravedad (ALTER G), o la cámara de hipoxia.

La nanotecnología, y en particular las nanopartículas de carbono, posibilitaron la fabricación de material deportivo más resistente y de menor peso. Un claro ejemplo son las raquetas de tenis, o los palos de golf, que permiten al deportista mejorar tanto la técnica como las prestaciones de los golpeos. En la natación también se llevaron a cabo notable innovaciones como es el del bañador LZR Racer, cuya fabricación fue promovida por la NASA, y que en términos generales ofrecía una menor resistencia al agua y una mejora de los tiempos de competición cifrada en un 2%.

Por otra parte, las mejoras tecnológicas también se centraron en incrementar las capacidades físicas de los atletas, tal y como lo hace la máquina de hipoxia, la cual permite simular escenarios de gran altitud, lo que se traduce en una mayor capacidad pulmonar y optimización del rendimiento. De forma similar también cabe resaltar la máquina hiperbárica, que permite al deportista recrear un ambiente con un elevado nivel de oxígeno y que contribuye a la recuperación física del deportista. La máquina antigravedad es otra de las herramientas utilizadas por los deportistas de alto rendimiento, debido a sus efectos positivos en la recuperación de lesiones y en la posibilidad de mantener la forma física, aun cuando se presentan signos de lesión. El mecanismo de esta máquina consiste en reducir el peso del atleta y, por lo tanto, hacer más ligera la actividad física, lo que finalmente conlleva en una menor carga sobre la zona afectada.

Tal y como podemos apreciar, la tecnología ha avanzado acorde a las necesidades del deporte, haciendo de este una actividad dependiente de las propias innovaciones más intensivas en tecnología. Aunque se pueda pensar que estas prestaciones solo se encuentran al alcance de grandes corporaciones deportivas, cabe apuntar que la adaptación para uso personal y comercial es cada vez mayor, lo que se refleja en los precios y en general en la accesibilidad del producto/servicio.

Con todo esto cabe plantearse la gran dependencia tecnológica en aquellas franjas no competitivas, y en las que se pone de manifiesto la necesidad de adquirir tecnología deportiva para poder disfrutar completamente del deporte. Sin duda alguna, esta situación no ocurría hace unos cuantos años en el que un camiseta vieja y un simple pantalón corto era lo que se necesitaba para hacer lo que siempre se ha conocido como deporte.
 
Miguel Capeáns Pardo
Alumno del master DEIN 2016-2017
 

miércoles, 21 de diciembre de 2016

A innovación disruptiva como oportunidade de emprendemento

Todos temos unha idea máis ou menos clara do que é a innovación. Na bibliografía especializada podemos atopar diferentes definicións que, coas súas pequenas diferenzas, manteñen unha liña común: a innovación é unha actividade que ten como obxectivo a obtención de novos produtos ou procesos, ou a mellora significativa dos xa existentes.
Con todo, hai un concepto moito menos coñecido e que fai referencia a un tipo concreto de innovacións, trátase do concepto de innovación disruptiva. A que nos referimos cando falamos de innovación disruptiva? O termo foi introducido por Clayton Christensen no seu libro “The innovator's dilema” e fai referencia a como un produto ou servizo que na súa orixe nace coma algo residual ou coma unha aplicación sen moitos seguidores ou usuarios, pode converterse en pouco tempo nun produto ou servizo líder do mercado.

Que quere dicir con isto? Pois que ás veces as empresas líderes en determinados sectores céntranse en facer melloras nos seus produtos, sen preocuparse en facer cambios que supoñan unha ruptura con respecto ao que xa teñen. É aí onde as pequenas empresas poden atopar o seu nicho de mercado, ofrecendo un produto totalmente novo ou máis barato. Moitas veces isto faise a cambio de renunciar a unha certa calidade, xa que o importante é producir un cambio que sitúe á compañía coma líder nun determinado sector e, dende esa posición, poder mellorar a calidade dos produtos ou servizos ofrecidos.

Un exemplo que reflicte á perfección como unha empresa pode chegar a ser líder a través dunha estratexia disruptiva é a compañía Skype, que apostou polo modelo de voz IP cando ningunha das grandes compañías de telecomunicacións o estaba facendo, cun resultado amplamente coñecido por todos.

En moitas ocasións, a innovación disruptiva implica a capacidade de atopar un oco no mercado grazas a tres factores esenciais aos que outras compañías poidan non estar prestando a debida atención:
·       Non consumo: consumidores que non consumen determinados produtos ou servizos, ou consúmenos dun xeito que non é o conveniente.

·       A saturación: consumidores aos que se lles ofrece máis do que precisan.

·       A existencia de traballos por facer: produtos ou servizos que non están a ser ofrecidos no mercado.

Estes factores abren a posibilidade de atopar nichos de mercado que non están a ser explotados, principalmente a través de dúas estratexias:

ü  A oferta de produtos máis sinxelos cando os clientes medios están saturados.

ü  A mellora nalgunha dimensión do produto que permita capturar un novo segmento de clientes.
Un exemplo da primeira estratexia sería o caso de Ikea. Tradicionalmente, cando se mercaba un moble procurábase a durabilidade, a calidade e tamén o deseño. Ikea atopou o seu nicho de mercado substituíndo os criterios de durabilidade e calidade polos de prezos baixos e facilidade no transporte e montaxe. Con isto conseguiron subministrar mobles dunha calidade “aceptable” a un prezo moi competitivo, sen renunciar ao deseño e abrindo a posibilidade de renovar o deseño da casa cada pouco tempo. A día de hoxe é a empresa de referencia no sector.

Como exemplo da segunda estratexia podemos mencionar a videoconsola Wii. Antes da súa chegada, os fabricantes centraban a súa estratexia na mellora da calidade das videoconsolas (Play Station, Xbox...) e os videoxogos (mellores gráficos, máis realismo...), até o punto de que moitas veces estaban lanzando xogos ao mercado cunha calidade e unha complexidade que un amplo sector do público non demandaba. Aí é onde atopou a súa vantaxe a Wii, unha videoconsola cunha calidade inferior á das súas rivais pero cun novo concepto de xogabilidade. Isto permitiu atraer un novo segmento de usuarios (é máis doado ver a un pai ou un avó xogando co seu fillo ou neto á Wii que velos xogando, por exemplo, a un shooter da Play Station). Hoxe en día Wii é sinónimo de xogos en familia ou en grupo.



 

Podemos atopar moitos máis exemplos de tecnoloxías disruptivas que chegaron a impoñerse no mercado ou o farán nos vindeiros anos:

·       A fotografía dixital, a pesares de que nos seus inicios a súa calidade era moito máis baixa ca da fotografía tradicional.

·       A telefonía móbil, que superou todas as desvantaxes que tiña nos seus inicios fronte á telefonía fixa.

·       A banca electrónica fronte á banca tradicional.

·       E-learning, que se prevé que a finais desta década iguale en usuarios á formación tradicional.

E de empresas que chegaron ao liderado a través da disrupción:

·       A marca Ferrero, a través do seu produto Kinder Sorpresa, introduciu o concepto dos doces coma entretemento, engadindo un pequeno xoguete no interior de cada ovo.

·       Facebook, coa creación dun novidoso modo de relacionarse.

·       Apple, lanzando ao mercado o concepto tablet, a medio camiño entre o portátil e o smartphone.

·       Inditex, explotando un novo xeito de entender o concepto de moda a baixo custe.

A conclusión que podemos tirar de todo isto é que ás veces unha oportunidade de negocio non radica unicamente en mellorar o xa existente ou en lanzar un produto totalmente novo, senón tamén en saber buscar e explotar nichos de negocio e sectores de clientes que non están a ver cubertas as súas necesidades.

Diego Cougil Meléndez
Alumno Master DEIN 2016-2017

sábado, 10 de diciembre de 2016

La crisis financiera, ¿limitación o impulso a la innovación y transferencia de conocimiento?

El comportamiento de las Universidades Españolas refleja claramente la situación de intensa crisis económica vivida en la actualidad, especialmente en lo referente a la función de fomento de la I+D de las administraciones públicas, quienes han reducido su apoyo a las universidades, principal agente investigador del país. A ello debemos añadir que, aunque la colaboración con empresas en este periodo ha desacelerado el brusco descenso vivido en los primeros años, las universidades se han quedado solas capitaneando un barco a la deriva.
 
Ante este panorama, la financiación interna de las universidades está tratando de contener el deterioro asociado a la actividad económica, ya que, a pesar de que el sector exterior es el único que crece tanto en investigación competitiva como en contratada, lo hace a niveles que todavía no compensan el deterioro de las administraciones y empresas españolas. Estos son los principales resultados de la Encuesta I+TC del bienio 2012-2013, elaborada por RedOTRI-RedUGI, donde se pone de manifiesto la apuesta de las universidades por la investigación, pese a los recortes presupuestarios globales que han experimentado en los últimos ejercicios.
 
En tan sólo cuatro años las universidades han perdido un 28% de lo que obtenían en financiación pública, especialmente en los proyectos de investigación competitiva (un 38%) y en las ayudas a la infraestructura (un 66%). Estos fuertes cambios en la financiación pública son incluso mayores si se analiza desde el punto de vista del origen de la financiación, donde se produce una pérdida continuada en el plano nacional (que ha pasado de ser más de la mitad de la fuente de recursos en 2010, a tan sólo el 35%), mientras que la financiación proveniente de la UE  muestra el comportamiento opuesto, al igual que la autonómica.
 
Como podemos ver en la tabla, en los gastos en I+D+i en el caso de las EBT, existe mucha disparidad en las distintas comunidades autónomas. Resulta evidente que en aquellas comunidades más desarrolladas, con un sistema educativo estable y bien financiado, hay un mayor porcentaje de gasto en EBT en relación al número de empresas totales, como es el caso de Cataluña con un 29% de financiación para sus 1.500 empresas de base tecnológica, o Madrid (17,8%). Para la comunidad gallega, todavía incipiente en cuanto a este tipo de empresas, obtiene una financiación bastante reducida, lo que justifica la situación en la que se encuentran.
 
 
 
Si hablamos sobre la transferencia de conocimiento vinculada a la actividad de I+D, ésta ha retrocedido un 4% respecto a los dos años anteriores. La tendencia a la baja de este indicador se mantiene desde el inicio de la crisis económica, aspecto que pone de manifiesto que no se está apostando por la investigación como vía para salir de la crisis. No obstante, de una forma muy paulatina, la interacción con empresas se va abriendo cada vez más a mercados internacionales (15% del total de la contratación). Con todo, la propia región sigue siendo el principal mercado de las universidades, con algo más de la mitad de la contratación.
 
Cabe recordar que no hay que confundir el concepto de transferencia de conocimiento con el de transmisión de conocimiento, ya que, mientras que en el caso de la transferencia se persigue incorporar el conocimiento a una cadena de valor para que genere un retorno económico, en el caso de la transmisión, se busca la publicación, la divulgación o la docencia.
 
Así, en cuanto a la transmisión de conocimiento, en 201, se aprecian los efectos de la crisis -consecuencia de la disminución de la financiación de la investigación de los últimos años, que está impactando unos años después-, con una desaceleración de las tesis leídas y de las publicaciones, mientras que en relación  a la protección de resultados de investigación, ocurre de forma opuesta: las solicitudes de patente en 2013 han mejorado levemente los niveles de 2011, a pesar de que obtener patentes en territorios extranjeros continúa en niveles muy bajos, en especial respecto al volumen de la cartera de patentes europeas y norteamericanas (que se ha contraído en los últimos años).
 
Por su parte, la transferencia tecnológica ligada a explotación de resultados, aunque mejora en cuanto al volumen de contratos de licencia, no se traduce en una mejora de los ingresos por este tipo de acuerdos de explotación de propiedad intelectual e industrial, que sólo han sumado 2,4 millones de euros en 2012, mostrando una realidad persistente: que este tipo de mecanismo de transferencia sigue siendo residual en España.

La creación de spin-off en 2012 y 2013 se mantiene en cifras solo ligeramente superiores a la de los últimos años (134 en 2013). Así, la crisis financiera no ha perjudicado la iniciativa emprendedora, pero sí el desarrollo inicial de estas empresas, que no encuentran capital para crecer. Resulta destacable, además, que en el año 2013 el número de spin-off que han ampliado capital fue de 45 empresas (de 537 spin-off creadas en los últimos cinco años), por lo que a pesar de que no se incremente el número de EBT, aquellas ya establecidas sí han visto beneficiada su dimensión. Asimismo, la mayoría de empresas de este tipo se centra en actividades de alta tecnología, como es el caso de la biotecnología, las energéticas y, en especial, las TIC, como vemos en el gráfico adjunto.
 
Por lo tanto, lejos de la financiación ¿ha coartado la crisis el impulso innovador realmente? Para responder a esta cuestión, me gustaría recomendaros el artículo de unos investigadores de la Universidad de Málaga, que compara la actividad de I+D+i de las spin-off universitarias con otras organizaciones empresariales, al que podéis acceder a través de este enlace.

Cristina González Sieira
Alumna del master DEIN 2016-2017